In de hardware industrie wordt alles sneller, zuiniger maar ook kleiner. Deze laatste trend zet zich door in de vorm van Mini-ITX moederborden in mini behuizingen. Helaas waren tot 2 jaar geleden de prestaties van deze moederborden niet bijster hoog. De mini systemen werden meestal toegepast in industriele netwerken en dienden in de meeste gevallen alleen als client. Deze trend is de laatste 2 jaar aan het verschuiven. Er komt meer en meer vraag naar kleine en zuinige systemen. De hardware en chip fabrikanten van deze wereld hebben niet stilgezeten. Vandaag de dag is er dan ook een beperkte keuze aan snelle Mini-ITX moederborden die plaats bieden aan de nieuwste Athlon Phenom en Core2duo/quad core processoren van AMD en Intel. We vonden het dan ook tijd worden om een korte review te wijden aan 4 recente Mini-ITX moederplanken:
- iBase MI950AF
- Intel DQ45EK
- Zotac GeForce 8200 ITX WiFi (Socket AM2+)
- Zotac GeForce 9300 ITX WiFi
iBase MI950AF:

Het iBase moederbord is gebaseerd op de LGA775 socket met Q45 chipset. Er zijn 4 SATA300 aansluitingen aanwezig, wat natuurlijk een prettige bijkomstigheid kan zijn als je hem als fileserver wilt gebruiken. De iBase is de enige van de 4 moederborden in deze review die 2x DDR3 ondersteund tot maar liefst 8GB, welliswaar is dit op een snelheid tot 1066mhz maar dat mag de pret niet drukken. Door middel van een sterke 4 fasen stroomvoorziening zijn niet alleen celeron processors compatible, maar ook de Core2Duo’s en Core2Quad’s zijn een optie. De kenner heeft het vast al gezien dat dit geen moederbord is voor een gamesysteem. iBase heeft ervoor gekozen om in plaats van een PCI-E uitbreidingsslot te kiezen voor een universeel PCI 2.3 slot. De GMA4500 grafische chip is helaas niet snel genoeg om goede framerates op het scherm te toveren. iBase focust zich dan ook meer op de professionele gebruiker wat ondermeer te zien is aan de dubbele gigabit ethernet aansluiting en geen overclock mogelijkheden in de bios.

Intel DQ45EK:

Intel heeft een naam hoog te houden in dit segment. Zijn is natuurlijk de grondlegger van de welbekende Intel Atom based systemen op mini-ITX. We zijn benieuwd hoe ze het ervan afbrengen. In feite is dit Intel bord een uitgeklede versie van de iBase. Hij heeft ook een LGA775 socket met Q45 chipset + ICH10DO en 4 SATA300 aansluitingen, echter ontbreekt een 4e fase voor de stroomvoorziening. Dit betekend in de praktijk dat er maximaal 65watt uit de socket gehaald kan worden wat je enigzins beperkt in je processor keuze. Wel is er 1 gigabit ethernet aansluiting aanwezig en een PCI-E slot. En nee, wederom geen 16x maar 1x PCI-E. Dus ook het Intel moederbord is geen basis voor een gamesysteem. Een extra storage controller of TV-kaart is natuurlijk wel een optie. De DQ45 biedt een extra aardigheidje die je bij de iBase niet krijgt. Dit zie je op de achterzijde terug in de vorm van 2 DVI aansluitingen. Een multi-monitor setup is dus zeer eenvoudig te maken.

Zotac GeForce 8200 ITX WiFi:

En dan zijn we aangekomen bij het enige AM2+ Mini-ITX platform in deze review. Ondersteuning van AM2+ heeft tot gevolg dat alleen DDR2 geheugen ondersteund wordt. Er zijn 2 geheugensloten aanwezig die tot maximaal 4GB 1066mhz ondersteunen. Net als bij Intel’s DQ45EK implementeerd ook Zotac een 3 fasen stroomvoorziening. Zotac geeft zelf aan dat er support is voor zowel alle nieuwe AMD Athlon processors en Phenom II X4. In de gebruikershandleiding vind je echter een data sheet terug waarop Zotac adviseerd alleen 65W TDP processors te gebruiken, dit lijkt me niet meer dan logisch.
Het Zotac moederbord is verreweg van kaal uitgerust. Standaard levert Zotac een extra printplaatje bij van VIA, waarmee een wireless verbinding kan worden gemaakt. De meegeleverde antenne monteer je simpelweg op het i/o paneel op achterzijde. De meest gangbare aansluitingen zijn hier present. PS2/keyboard, VGA & DVI, zes USB 2.0 poorten, HD audio en een Gigabit Ethernet poort. De meegeleverde DVI–> HDMI adapter ondersteund het doorgeven van audio signalen.
Op het moederbord zelf is natuurlijk NVidia’s grafische chip iets om bij stil te staan. Waar intel met de GMA4500 chipset niet veel verder komt dan het vloeiend afspelen van MPEG2, is deze Geforce chipset in staat om HD goed af te spelen. De chip zelf draait op 500 MHz en de 16 stream processors hebben een shader clock van 1,200 MHz. Er is helaas geen dedicated graphics memory aanwezig door gebrek aan ruimte op het bord. Ondanks dat is de grafische performance vele malen hoger dan bij de 2 voorgaande Intel platforms. Helaas zien we bij dit moederbord wederom een PCI-E 1x slot.
Zotac GeForce 9300 ITX WiFi:

Uiteraard worden de Intel liefhebbers niet vergeten en introduceerd Zotac een Intel variant genaamd 9300 ITX WiFi. De CPU wordt op dit kleine bord gevoed door een 4 fasen stroomvoorziening en kan dus zowel Core2Duo als Core2quads van genoeg kracht voorzien. Hetgeen waar dit moederbord zich onderscheid ten opzichte van de drie voorgaande is de combinatie van een GeForce 9300 chip en een PCI-E16x uitbreidingsslot en diverse overclock settings in de bios. Een PCI-E 16x slot betekend dat er altijd een additionele videokaart bijgeprikt kan worden voor serieuze grafische prestaties. Ook zonder een optionele videokaart kan dit moederbord lekker meekomen. De GPU is op 450 MHz geclockt en de shaders werken op 1,200 MHz. Zotac geeft zelf al aan dat deze overclockbaar zijn. Nu is het zelfs zo dat ze recentelijk een GeForce 9300 ITX WiFi Revision 2 sports hebben uitgegeven met 580 MHz core en 1,400 MHz shader clocks. Op standaard waarden is deze al even snel als een Nvidia’s GeForce 9400.

Zoals je op de bovenstaande foto kunt zien is ook de Zotac 9300 de meest uittgebreide qua aansluitingen. Zowel HDMI, Optisch als COAX aansluiting zijn vertegenwoordigd en dat allemaal op een 140 x 140 mm moederbord. Ben je dus op zoek naar een superklein game systeem of mediacenter, dan kun je dit moederbord zeker niet in je keuzelijst voorbij laten gaan!
De prijzen:
iBase MI950AF € n.b.
Intel DQ45EK € 99,99
Zotac GeForce 8200 ITX WiFi (Socket AM2+) € n.b.
Zotac GeForce 9300 ITX WiFi € 100,20
Wij hebben de prijzen gecheckt op tweakers.net pricewatch, waarbij het iBase en Zotac 8200 moederbord geen resultaten lieten zien. Wat betreft de prijs en prestaties krijg je bij Zotac’s 9300 versie de meeste value for money! Je zult alleen voor de AMD versie moeten kiezen als je een ‘Intel hater’ bent of wellicht een mooi AMD processortje in de hoek hebt liggen. Onderstaand vinden jullie nog enkele benchmarks terug met betrekking tot deze Mini-ITX moederborden waarmee onze conclusie wordt gerechtvaardigd.
Prestaties PC Mark:

Prestaties 3D Mark Vantage:

Prestaties Games LFD4 & Far Cry 2:


Bron: Tomshardware.com
Popularity: 4% [?]